Sitemiz ile ilgili üyelik, şifre vb sorunlar için
0505 679 76 49
nolu telefona WhatsApp mesaj atabilirsiniz.

İslam ve İbadet Konu Kavramları

İbadet: İnsanın kendini yaratan ve birçok nimet veren Allah’a teşekkür etmek, O’na olan sevgi, saygı ve bağlılığını göstermek için yapmış olduğu davranışlar.

Dar anlamda ibadet: Namaz, oruç, zekât ve hac ibadetler.

Geniş anlamda ibadet: Kişinin Allah’ın rızasını kazanmak amacıyla yapmış olduğu her güzel davranış.

Mükellef: Akıllı, ergenlik çağına girmiş, Allah’ın emir ve yasaklarından sorumlu olan tüm Müslümanlar.

Ef’al-i Mükellefin: Mükellefin yerine getirmesi gereken görevler.

Farz: Yapılması kesin ve bağlayıcı şekilde istenilen iş ve davranışlar.

Farz ikiye ayrılır:

1. Farz-ı Ayn: Dinen sorumlu sayılan her Müslümanın yapması gereken davranışlar (ör. 5 vakit namaz [salat], oruç).

2. Farz-ı Kifaye: Bazı Müslümanların yapmasıyla diğerlerinin üzerinden sorumluluğu kalkan davranışlar (ör. cenaze namazı, hafız olmak).

Vâcip: Yapılması farz seviyesinde olmayan fakat sünnetten daha kuvvetli olan dinî hükümler (ör. bayram namazı kılmak).

Sünnet: Rasulullah’ın farz ve vâcip dışında yaptığı veya yapılmasını tavsiye ettiği davranışlar.

Sünnet ikiye ayrılır:

1. Sünnet-i Müekkede: Muhammed (a.s.)’ın devamlı yaptığı çok az terk ettiği farz ve vâcibin dışındaki davranışlar (ör. sabah, öğle ve akşam namazların sünnetleri, abdest alırken ağıza ve buruna su vermek, cemaatle namaz kılmak).

2. Sünnet-i Gayr-i Müekkede: Muhammed (a.s.)’ın bazen yapıp bazen yapmadığı sünnet (ör. ikindi ve yatsı namazının ilk sünnetini kılmak, cuma namazına erken gitmek).

Mendup (Müstehap): Yapılması öğütlenip övülen fakat yapılmamasında da bir sakınca olmayan eylem ve davranışlar. Bunlar Muhammed (a.s.)’ın bazen yapıp bazen de terk ettiği davranışlardır (ör. gece namazı [teheccüd] ve kuşluk namazı kılmak).

Mübah: Yüce Allah’ın mükellefi yapıp yapmamakta ser­best bıraktığı fiiller (ör. gezmek dolaşmak). Bu fiillerin yapılıp yapılmamasında sevap ve günah yoktur.

Haram: Allah’ın kesin olarak yasakladığı söz ve davranışlar (ör. başkasının malını haksız yere yemek, insan öldürmek, yalan söylemek). Haramı yapmayan mükâfat kazanır, yapan ise günahkâr olur. Haramı inkâr eden kişi ise dinin sınırları dışına çıkar. Haramın zıddı helaldir.

Haram ikiye ayrılır:

1. Doğrudan Haram (Haram-ı li aynihi): Haramlığının kaynağı o şeyin bizatihi kendisi olması (ör. zina, hırsızlık, insan öldürmek).

2. Dolaylı Haram (Haram-ı li ğayrihi): Kendinden ötürü değil dıştaki bir sebep veya durumdan dolayı haram kılınan fiiller (ör. Cuma namazı vaktinde alışveriş yapmak).

Mekruh: Haram olmadığı halde istenmeyen, hoş görülmeyen söz ve davranışlar (ör. soğan, sarımsak yiyerek camiye gitmek).

İbadetlerdeki Temel İlkeler:

Niyet: Azmetmek, kastetmek, yönelmek.

İhlas: Samimi olmak, içtenlik, doğruluk, temizlik, saflık.

Riyadan (gösterişten) kaçınmak: Kişinin yapmış olduğu davranışlarda özünün ve sözünün bir olmaması, Yüce Allah’ın rızasını değil başkalarını beğenisini kazanmak için iki yüzlü davranması.

İtidal (denge-orta yol) ilkesi: İbadetlerde maddi ve ruhi hayat arasındaki dengeyi korumak ve aşırılıktan kaçınmak esastır.

Kolaylık ve güç yetirebilirlik ilkesi: İbadetler kişilerin kolayca yapılabilir ve güç yetirebilir özelliktedir.

Devamlılık ilkesi: Kişinin kendisine ölüm gelinciye kadar ibadetlerin düzenli bir şekilde yapmaya devam etmesi gerektiğidir.

Bidat: Rasulullah döneminden sonra ortaya çıkan, dinî bir delile dayanmayan inanç, ibadet, fikir ve davranışlar (ör. mezara mum dikmek).

Nafile: Farz ve vâcipler dışında kalan ibadetler.

İslam’da ibadet-ahlak ilişkisinin bireysel boyutu: İbadetler, insanı Allah’a yaklaştırır. Allah’a olan inancını ve sevgisini artırır. Ahlakını güzelleştirir. Kötü duygularını yok eder. Kötü söz, iş ve davranışlardan alıkoyar.

İslam’da ibadet-ahlak ilişkisinin toplumsal boyutu: İbadetler toplumda sosyal yar­dımlaşmayı teşvik eder, toplumsal dayanışmanın oluşmasına katkıda bulunur. Sabrı, diğerkâmlığı ve sorumluluğu öğretir. İnsanlar arasında kaynaşmaya önem vererek birlik ve beraberliğin oluşmasına katkı sağlar.

İbadetlerin bireysel ve toplumsal faydaları ibadetin amacı değil, sonucudurlar.

İhsan: Allah’a, O’nu görüyormuşçasına kulluk etmek.

 

Eker Test Tanıtım Reklamları